Η κακοποίηση των ζώων ως σημάδι ψυχιατρικών διαταραχών

Η κακοποίηση των ζώων από τους ανθρώπους αν και δεν έχει αναγνωριστεί ως μεμονωμένη ψυχιατρική διαταραχή, θεωρείται μια κατάσταση αφύσικη και μια συμπεριφορά παραβατική. Στον χώρο της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής σύμφωνα με έρευνες τα παιδιά και οι ενήλικες που έχουν βάναυσες συμπεριφορές προς τα ζώα πάσχουν από Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας. (Gleyzer et. All, 2002 Animal Cruelty and Psychiatric Disorders). Άλλωστε, από το 1987, η βάναυση συμπεριφορά προς τα ζώα περιλαμβάνεται στο DSM-III (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) ως κριτήριο για τη διάγνωση της Διαταραχή Διαγωγής και Αντικοινωνικής Προσωπικότητας.

Ειδικότερα η κακοποίηση των ζώων είναι πιθανόν να προμηνύει βίαιες κι εγκληματικές δραστηριότητες του δράστη στην μετέπειτα ζωή του και προς τους ανθρώπους. Πολλοί μάλιστα διαβόητοι εγκληματίες και serial killer είχαν ιστορικό βάναυσης συμπεριφοράς προς τα ζώα στην παιδική τους ηλικία.

Γίνεται σαφές λοιπόν πως η κακοποίηση ζώων δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τα φιλοζωικά σωματεία. Πρόκειται για μια σοβαρότατη πράξη βίας και θα πρέπει να λαμβάνεται ως σημάδι κινδύνου για μελλοντική εγκληματική συμπεριφορά προς το κοινωνικό σύνολο όπως και να αναμένεται κλιμάκωση της βίας. Οι άνθρωποι που κακοποιούν, βασανίζουν ή θανατώνουν ζώα μπορούν να είναι ή να γίνουν βίαιοι σε όλες τους τις σχέσεις.

Ως μια σοβαρή πράξη βίας αντιμετωπίζεται η κακοποίηση των ζώων σε πολλές πολιτισμένες χώρες. Στο εξωτερικό εκτός από τις μεγάλες χρηματικές τιμωρίες και ποινές φυλάκισης ταυτόχρονα πραγματοποιούνται σοβαρές προσπάθειες να εντοπιστούν όσοι εγκαταλείπουν ή κακοποιούν ζώα. Δυστυχώς στην Ελλάδα οι σπάνιες κι εξαγοράσιμες ποινές φυλάκισης δεν φαίνεται να μπορούν να ελέγξουν το πρόβλημα με αποτέλεσμα να πληθαίνουν οι πράξεις κακοποίησης και να γίνονται ολοένα και πιο στυγερές κι αποτρόπαιες, παρόλο που νομικά τουλάχιστον η κακοποίηση ζώου παθητική ή ενεργητική αποτελεί ποινικό αδίκημα και διώκεται αυτεπαγγέλτως.

Οι άνθρωποι που κακοποιούν ζώα στην πλειοψηφία τους έχουν χαμηλή ενσυναίσθηση, χαμηλές επικοινωνιακές ικανότητες και είναι ιδιαίτερα ψυχροί συναισθηματικά. Δεν φαίνεται να νιώθουν ενοχές για τις αποτρόπαιες πράξεις τους, αντιθέτως νιώθουν ευχαρίστηση βασανίζοντας ένα αδύναμο ον και επαναλαμβάνουν την κακοποίηση ως μέρος των αντικοινωνικών δραστηριοτήτων τους και της έλλειψης ενδιαφέροντος για κοινωνικούς κανόνες.

Η αντικοινωνική συμπεριφορά της κακοποίησης προς τα ζώα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να θεραπευτεί. Καταρχήν πρέπει να αναζητήσουμε την αιτιολογία της απεχθούς πράξης, γιατί δηλαδή το άτομο νιώθει την ανάγκη και αντλεί ευχαρίστηση με το να κακοποιεί ζώα. Ειδικότερα πρέπει να ελεγχθεί το οικογενειακό περιβάλλον ιδιαίτερα όταν η κακοποίηση πραγματοποιείται από παιδιά και νεαρά άτομα. Έπειτα ο δράστης πρέπει να εκπαιδευτεί ώστε να αναπτύξει εναλλακτικές επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες και ταυτόχρονα να εκπαιδευτεί στην ενσυναίσθηση, την κατανόηση και την συμπόνια προς τους γύρω του, τα ζώα και τα ανθρώπινα όντα. Βέβαια, όλα αυτά προϋποθέτουν με κάποιον τρόπο ο δράστης να φτάσει στην θεραπεία.

Άλλα όλοι εμείς μεμονωμένα αλλά και οι κρατικοί κανόνες πρέπει να αντιμετωπίζουν την κακοποίηση σαν μια εγκληματική πράξη όπως και είναι στην πραγματικότητα ώστε να υπάρχει κι άμεση συνέπεια της παραβατικής συμπεριφοράς. Η κακοποίηση των ζώων δεν πρέπει να θεωρείται από την κοινωνία ως κάτι «που απλά συμβαίνει» αλλά ως μια ένδειξη μιας σοβαρότατης και υποβόσκουσας ψυχοπάθειας που πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστεί για το καλό όλου του κοινωνικού συνόλου.

18/5/2015

 

Θεοφίλη Δήμητρα

Ειδ/νη Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Msc in Forensic Psychology and Criminology